tab4


Biblioteka IH UW jest największym w Polsce samodzielnym księgozbiorem o profilu historycznym, obfitującym w literaturę przedmiotu oraz wydawnictwa źródłowe z zakresu wszystkich epok od starożytności po czasy współczesne. Systematycznie uzupełniana kolekcja publikacji polskich i zagranicznych stanowi podporę dydaktyki uniwersyteckiej oraz badań naukowych nad przeszłością. Biblioteka Instytutu Historycznego formalnie utworzona została wraz z Instytutem w 1930 r. Jej początki sięgają jednak r. 1915, kiedy to 15 listopada inaugurowano odrodzony polski Uniwersytet Warszawski i otwarto w nim (w znacznej mierze za sprawą Marcelego Handelsmana, późniejszego pierwszego dyrektora IH), Seminarium Historyczne. Prowadziło ono studia w ramach pięciu kierunków (od r. 1919 katedr). W 1916 r. ich wspólny księgozbiór uformowany głównie z dwóch dawnych kolekcji rosyjskich (bogatych w zachodnioeuropejskie wydawnictwa źródłowe): zbioru Wyższych Kursów Żeńskich i Seminarium Historyczno-Filozoficznego Cesarskiego Uniwersytetu, a także z dubletów Biblioteki Uniwersyteckiej oraz dubletów ofiarowanych przez Towarzystwo Naukowe Warszawskie liczył 929 woluminów. Do czasu powołania IH w r. 1930 księgozbiór powiększył się do liczby 6865 woluminów, a przed wybuchem II wojny światowej wzrósł jeszcze niemal dwukrotnie, do ok. 12 tysięcy tomów. Jednakże pożoga wojenna pochłonęła połowę tego zasobu. Jego powojenną rekonstrukcję umożliwiło zakupienie szczęśliwie ocalałej biblioteki twórcy IH prof. Marcelego Handelsmana (zmarłego w niemieckim obozie koncentracyjnym w marcu 1945) oraz przejęcie części księgozbioru prof. Oskara Haleckiego. W 1950 r. Naczelna Dyrekcja Muzeów i Ochrony Zabytków przekazała Bibliotece zbiór fotokopii dokumentów. W rok później obudowywany księgozbiór liczył już 40 tys. pozycji.

Lektorium 40-50

Lektorium w latach pięćdziesiątych

W trudnych latach izolacji Polski od świata Zachodu wiele wydawnictw książkowych i czasopism trafiło do zbiorów BIH jako dary zaprzyjaźnionych uczonych i instytucji zagranicznych. W latach dziewięćdziesiątych wiele cennych pozycji, przekazanych zostało BIH przez Instytut Historyczny im. gen. Władysława Sikorskiego w Londynie. Biblioteka wzbogaciła się też wkrótce o księgozbiór prof. Izy Bieżuńskiej-Małowist, a także część księgozbioru prof. Aleksandra Gieysztora.


Obecnie zbiory Biblioteki IH przekraczają 220 tys. jednostek, w tym ponad 1100 starych druków, ponad 3200 jednostek kartograficznych, a wśród wydzielonych materiałów źródłowych i dydaktycznych: ok. 14 tys. fotografii i fotokopii, 650 mikrofilmów, blisko 200 odcisków pieczęci.
Najcenniejszą część zbiorów specjalnych stanowi kolekcja starych druków licząca ponad 1003 dzieła w 1105 woluminach z XVI-XVIII w. Część dzisiejszej kolekcji należała do Biblioteki IH przed 1939 r. (w tym m.in. 48 wol. z księgozbioru Michała Dołęgi, szambelana króla Stanisława Augusta, które do Warszawy trafiły poprzez bibliotekę konwentu pijarów w Radomiu). Być może z tego zespołu pochodzi pozbawiony niestety oprawy egzemplarz
Decisiones Johana Koepena, st. (1531-1611), zbioru prejudykatów wznowionego w Jenie w 1663 r. Egzemplarz ten nosi na karcie tytułowej notę własnościową: Stanissław Poniatowski stolnik W(ielkiego) X(ięstwa) L(itewskiego) 22 Maj: 1762 a(nno).

Nota SAPa

Należał on zapewne do najdawniejszej części prywatnego księgozbioru przyszłego króla Polski a stanowi interesujące świadectwo jego prawniczych zainteresowań.
Do najwartościowszych druków z kolekcji BIH zalicza się się unikatowy w Polsce egzemplarz jednego z najpiękniejszych kiedykolwiek wydanych wzorników pisma:
Theatrum artis scribendi Jodoka Hondiusa (Amsterdam 1594). Spośród natomiast wielu doborowych dzieł kartograficznych wspomnieć trzeba choćby rzadki egzemplarz atlasu Abrahama Orteliusa Theatrum orbis terrarum (Antwerpia 1579), zawierający 93 kolorowe mapy, czy też drugi spośród znanych egzemplarzy planu Warszawy z 1762 roku autorstwa Ricauta de Tirregaille’a.
Innym przykładem niezwykle cennego fragmentu zbirów jest ciekawy egzemplarz dzieła Thomasa Sprata
The History of the Royal Society of London for the Improving of Natural Knowledge (Londyn 1667). Jest to drugi egzemplarz w Polsce. Na karcie tytułowej nosi on rękopiśmienną dedykację Henriego Oldenburga sekretarza Królewskiego Towarzystwa dla Jana Heweliusza, stanowiąc jeden z symboli łączności europejskiej wspólnoty
Heweliusz
uczonych XVII w., w której i Rzeczpospolita miała swój udział.
Więcej o kolekcji starodruków mogą się Państwo dowiedzieć z broszury autorstwa dr. Marka Janickiego
Skarby Biblioteki Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego. Wystawa 17 XI-3 XII 2008 zamieszczonej obok.

W najbliższych czasie obok potrzeb wynikających z bieżącego uzupełniania i opracowywania zbiorów, a także niezbędnego powiększenia przestrzeni magazynowej pilną koniecznością Biblioteki stanie się kompleksowa konserwacja introligatorska, odkwaszenie, jak również częściowa digitalizacja najcenniejszych, rzadkich wydawnictw XIX-1poł. XXw. Prowadzimy także, zakrojoną na szeroką skalę retrokonwersję cyfrową katalogów Biblioteki.

Dzięki pomocy Fundacji Naukowej Przyjaciół IH UW Klio prowadzony jest projekt digitalizacji i udostępnienia w sieci kolekcji starych druków Instytutu Historycznego. Dzięki otrzymanym dofinansowaniom z programu Dziedzictwo Cyfrowe NInA i środkom z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego (
Dziedzictwo kulturowe. Ochrona i cyfryzacja dziedzictwa kulturowego - program prowadzony przez NIMOZ) udało się zdigitalizować 145512 stron starych druków co przełożyło się na udostępnienie 607 tytułów. Zapraszamy serdecznie do odwiedzenia serwisu na stronie: www.staredruki.ihuw.pl